Pytanie, co ile sadzić pomidory w szklarni, wraca co sezon, bo od rozstawy zależy nie tylko liczba krzaków, lecz także zdrowotność i jakość plonu. Najczęściej sprawdza się 40-50 cm między wysokimi roślinami, ale odstęp trzeba dopasować do odmiany, liczby pędów i układu zagonów. Poniżej pokazuję, jak rozplanować szklarnię, ile miejsca zostawić między rzędami oraz jak uniknąć zbyt gęstego sadzenia.
Najważniejsze liczby decydujące o rozstawie pomidorów
- 40-50 cm między wysokimi pomidorami prowadzonymi na jeden pęd.
- 50-60 cm między dwoma rzędami na jednym zagonie.
- 90-120 cm na główną ścieżkę między zagonami.
- Odmiany silnie rosnące i koktajlowe potrzebują zwykle 50-60 cm w rzędzie.
- Pomiar wykonuj od środka jednej rośliny do środka następnej, a nie od krawędzi liści.
Najbezpieczniejsza rozstawa dla pomidorów szklarniowych
W przydomowej szklarni najpraktyczniejszy punkt wyjścia to 40-50 cm między roślinami w rzędzie. Taki odstęp dobrze pasuje do pomidorów wysokich, czyli odmian rosnących na sznurku i prowadzonych na jeden główny pęd. Rośliny mają wtedy dostęp do światła, można swobodnie usuwać wilgotne liście, a dojście do owoców nie wymaga przeciskania się między łodygami.
Nieco inaczej wygląda rozplanowanie dwóch rzędów na jednym zagonie. Między rzędami zostaw zwykle 50-60 cm, natomiast pomiędzy sąsiednimi zagonami zaplanuj wygodną ścieżkę o szerokości 90-120 cm. W małej szklarni kusi, żeby zwęzić przejście do minimum, ale szybko okazuje się, że podlewanie, podwiązywanie i zbiór zajmują wtedy dwa razy więcej czasu.
Ważne jest też to, jak liczyć odległość. Mierzę ją od środka jednej sadzonki do środka kolejnej, ponieważ właśnie tak rozkłada się system korzeniowy i przyszła masa rośliny. Odstęp 40 cm nie oznacza więc 40 cm pustej przestrzeni między liśćmi.
| Układ uprawy | Odległość w rzędzie | Praktyczna wskazówka |
|---|---|---|
| Pomidor wysoki na jeden pęd | 40-50 cm | Najlepszy wariant do większości szklarni przydomowych |
| Pomidor silnie rosnący lub koktajlowy | 50-60 cm | Więcej miejsca ogranicza zacienianie i zagęszczenie liści |
| Pomidor prowadzony na dwa pędy | 60 cm lub więcej | Stosuj tylko przy dobrej wentylacji i większej szklarni |
| Odmiana karłowa lub samokończąca | 50-70 cm | Roślina bywa niższa, ale często rozrasta się szeroko |
Odmiana i sposób prowadzenia zmieniają potrzebny odstęp
Sama nazwa „pomidor szklarniowy” nie mówi jeszcze, jak gęsto sadzić rośliny. Największe znaczenie ma siła wzrostu i sposób prowadzenia. Wysoka odmiana prowadzona na jeden pęd zajmuje mniej miejsca niż ten sam krzak pozostawiony na dwa lub trzy pędy.
Pomidory wysokie
To najczęściej wybierane rośliny do szklarni. Przy prowadzeniu na jeden pęd wystarcza zwykle 40-50 cm w rzędzie. Jeśli odmiana ma bardzo duże liście, tworzy grube grona albo rośnie wyjątkowo bujnie, lepiej przesunąć się w stronę 50-60 cm.
W mojej ocenie początkujący częściej sadzą pomidory zbyt gęsto niż zbyt rzadko. Chcą wykorzystać każdy centymetr zagonu, a po kilku tygodniach otrzymują gęstą ścianę liści, przez którą trudno dostrzec owoce i szybko osuszyć podłoże.
Pomidory koktajlowe
Koktajlówki często rosną energicznie i tworzą dużo bocznych pędów. Nawet jeśli owoce są małe, krzak wcale nie musi być niewielki. Dla takich odmian zostawiam 50-60 cm między roślinami, szczególnie gdy mają być prowadzone na dwa pędy.
Odmiany karłowe
Pomidory samokończące i niskie nie wymagają wysokiej konstrukcji, ale potrafią szeroko rozkładać pędy. W ich przypadku odstęp 50-70 cm jest bezpieczniejszy niż ciasne sadzenie co 30-40 cm. Zbyt mała odległość może sprawić, że niskie krzaki zaczną wzajemnie zasłaniać owoce.
Przed sadzeniem sprawdzam także opis na opakowaniu nasion lub etykietę rozsady. Podana tam rozstawa jest ważniejsza niż sztywna zasada, bo producent zna docelową siłę wzrostu danej odmiany.
Jak rozplanować zagony i przejścia w szklarni
Dobra rozstawa zaczyna się jeszcze przed wykopaniem dołków. Najpierw wyznaczam zagon, ścieżkę i miejsce przy ścianach, a dopiero później liczę, ile sadzonek rzeczywiście się zmieści. W przeciwnym razie łatwo zaplanować kilkanaście roślin, dla których zabraknie miejsca na swobodne dojście.
Przy ścianach warto zostawić około 30-40 cm od jej powierzchni do środka rośliny. Dzięki temu liście nie ocierają się stale o szybę lub folię, a powietrze może krążyć także po zewnętrznej stronie rzędu. W szklarni wolnostojącej rzędy najlepiej prowadzić w kierunku północ-południe, jeśli pozwala na to jej położenie. Rośliny są wtedy zwykle bardziej równomiernie oświetlone.
Przykład dla zagonu długości 3 metrów
Przy odstępie 40 cm można posadzić 7 roślin w jednym rzędzie, zostawiając około 30 cm od skrajnych sadzonek do końców zagonu. Jeśli wybierzesz rozstaw 50 cm, zmieści się 6 roślin. Ta różnica może wydawać się niewielka, ale przy kilku rzędach oznacza kilka dodatkowych krzaków do podlewania, podwiązywania i ogławiania.
W szklarni o szerokości około 2 metrów dobrze działa układ z dwoma bocznymi zagonami i przejściem pośrodku. Przy większej szerokości można stworzyć zagon podwójny, ale między dwoma rzędami na tym samym zagonie nadal trzeba zachować co najmniej 50-60 cm. Nie warto zastępować ścieżki wąską przerwą, bo szybko zostanie zarośnięta liśćmi.
Sadzenie rozsady, które pomaga utrzymać właściwą rozstawę
Przed wysadzeniem rozsady podlej ją, aby bryła korzeniowa była zwarta. Dołki przygotuj według wcześniej wyznaczonej linii, a sadzonki ustaw tak, by ich łodygi nie były pochylone w stronę sąsiednich roślin. Już na tym etapie widać, czy zaplanowany odstęp jest realny, czy tylko dobrze wyglądał na kartce.
Pomidory można sadzić głębiej niż rosły w doniczce, ponieważ z części łodygi znajdującej się w ziemi wyrastają dodatkowe korzenie. Trzeba jednak uważać na rozsady szczepione. Miejsce szczepienia musi pozostać nad powierzchnią podłoża, inaczej roślina może wypuścić korzenie z części szlachetnej i stracić zalety podkładki.
Po posadzeniu podlej ziemię przy roślinie, nie mocząc liści, i od razu zaplanuj sposób podwiązywania. Przy uprawie na sznurku najlepiej nie czekać, aż krzak zacznie się wyginać. Prowadzenie na jeden pęd ułatwia zachowanie rozstawy, ale wymaga regularnego usuwania wilków, czyli bocznych pędów wyrastających z kątów liści.
Nie sadź rozsady bardzo blisko siebie z myślą, że później „jakoś się ją uporządkuje”. Gdy korzenie się rozrosną, przesadzanie zwykle powoduje większy stres niż pożytek. Lepiej od początku zostawić kilka roślin mniej i zapewnić pozostałym dobre warunki.
Dlaczego zbyt gęste sadzenie odbija się na plonie
Najpoważniejszym skutkiem zbyt małej rozstawy jest utrudniona wentylacja. W szklarni wilgoć długo utrzymuje się na liściach i podłożu, a gęste ulistnienie ogranicza przepływ powietrza. To sprzyja chorobom grzybowym, szarzeniu liści i problemom z dojrzewaniem owoców.
Gęsto posadzone krzaki konkurują także o światło. Pomidory mogą wtedy wypuszczać długie, cienkie pędy, a owoce w głębi rośliny dojrzewają wolniej i mają mniej intensywny smak. Samo nawożenie nie naprawi problemu, jeśli liście wzajemnie się zasłaniają.
Zbyt szeroka rozstawa również ma wadę. Zostaje niewykorzystana powierzchnia, podłoże szybciej wysycha, a chwasty mają więcej miejsca. Dlatego nie ma sensu sadzić każdego pomidora co 70 cm, jeśli jest to zwykła odmiana prowadzona na jeden pęd.
Przeczytaj również: Kiedy sadzić drzewka owocowe, by dobrze się przyjęły?
Co zrobić, gdy pomidory już rosną za gęsto
Jeżeli rośliny są jeszcze małe, można przesadzić najsłabsze egzemplarze. Przy większych krzakach bezpieczniej poprawić warunki przez regularne usuwanie wilków i najniższych liści, otwieranie drzwi oraz wietrzników i podlewanie bez moczenia części nadziemnych.
Nie usuwaj jednak wszystkich liści naraz. Roślina potrzebuje ich do produkcji energii, a zbyt mocne ogołocenie może przypalić owoce i zahamować wzrost. Lepiej wykonywać cięcie stopniowo, obserwując, czy powietrze swobodnie przepływa między krzakami.
Rozstawa, którą najłatwiej zapamiętać przed wejściem do szklarni
Jeśli nie znasz jeszcze dokładnej siły wzrostu odmiany, przyjmij prosty schemat. Wysokie pomidory sadź co 40-50 cm, silne koktajlowe i rośliny prowadzone na dwa pędy co 50-60 cm, a między zagonami zostaw wygodne przejście o szerokości 90-120 cm.
Najlepsza liczba sadzonek to nie ta, która maksymalnie wypełnia szklarnię, lecz ta, przy której możesz bez problemu wejść do środka, podwiązać pędy, usunąć chore liście i zebrać owoce. W praktyce właśnie światło, przewiew i wygodna pielęgnacja decydują o plonie bardziej niż kilka dodatkowych krzaków posadzonych zbyt ciasno.
