Po burakach najczęściej najlepiej sprawdza się zboże ozime, ale termin zbioru zmienia decyzję
- Pszenica ozima jest zwykle pierwszym wyborem po burakach, jeśli pole można przygotować bez opóźnień.
- Przy późnym zbiorze bezpieczniejsze może być pszenżyto ozime albo roślina jara wysiewana wiosną.
- Kukurydza, groch, soja i ziemniaki są możliwe w kolejnym sezonie, ale wymagają sprawdzenia herbicydów i stanu gleby.
- Na polach zagrożonych mątwikiem trzeba ostrożnie dobierać rzepak, gorczycę i rzodkiew oleistą.
- Po ciężkim zbiorze najważniejsze jest usunięcie zagęszczeń, a nie samo szybkie wykonanie orki.
Najlepsze rośliny po burakach cukrowych
Gdy ktoś pyta, co siać po burakach cukrowych, w większości gospodarstw odpowiedź zaczyna się od zbóż ozimych. Buraki zostawiają po sobie zwykle dość czyste stanowisko, a ich głęboki system korzeniowy może poprawić wykorzystanie wody i składników z głębszych warstw gleby.
Nie oznacza to jednak, że pole zawsze jest idealne. Zbiór w mokrych warunkach potrafi utworzyć koleiny i podeszwę podeszwy płużnej, czyli zagęszczoną warstwę ograniczającą rozwój korzeni. Dlatego przed siewem trzeba ocenić pole łopatą, a nie tylko spojrzeć na jego powierzchnię.
| Roślina następcza | Kiedy ma sens | Najważniejsze ograniczenie |
|---|---|---|
| Pszenica ozima | Wczesny lub umiarkowanie opóźniony zbiór buraków, dobre stanowisko | Nie może być wysiana w rozmokłą, zbitą glebę |
| Pszenżyto ozime | Słabsze gleby i późniejszy termin siewu | Trzeba kontrolować zachwaszczenie oraz obsadę roślin |
| Żyto ozime | Gleby lekkie, mniej zasobne i bardziej suche | Nie wykorzysta w pełni potencjału bardzo żyznego pola |
| Kukurydza | Siew dopiero wiosną i czas na naprawę gleby | Wrażliwość na zbitą warstwę oraz pozostałości herbicydów |
| Groch lub soja | Gospodarstwo potrzebuje rośliny bobowatej w zmianowaniu | Wymagają dobrego pH, sprawnej gleby i odpowiedniego terminu siewu |
Pszenica ozima jako pierwszy wybór
Pszenica ozima dobrze wykorzystuje stanowisko po burakach, szczególnie gdy plantacja była odchwaszczona, a pole nie zostało nadmiernie ugniecione. Jeżeli buraki schodzą późno, nie próbowałbym za wszelką cenę siać pszenicy w ciężką, mażącą się glebę. Źle przygotowane łoże siewne może kosztować więcej niż opóźniony termin.
Przy bardzo późnym siewie można rozważyć odmianę o dobrej zimotrwałości lub przewódkową formę pszenicy jarej. Nie jest to jednak rozwiązanie uniwersalne. W chłodniejszych regionach i na polach z problemem zastoisk wodnych lepiej czasem zaplanować uprawę jarą niż ryzykować nierówne wschody i słabe krzewienie.
Pszenżyto i żyto na trudniejsze stanowiska
Pszenżyto ozime daje większy margines błędu na słabszych glebach niż pszenica. Żyto sprawdzi się przede wszystkim tam, gdzie gleba jest lekka i szybko przesycha. Moim zdaniem nie ma sensu wybierać najdroższej technologii pszenicy, jeśli analiza pola pokazuje ograniczoną zasobność albo trwałe problemy z wodą.
Rośliny jare dają więcej czasu na poprawę pola
Jeśli buraki są zbierane bardzo późno, rośliny jare mogą być rozsądniejszym wyborem. Zyskujemy kilka miesięcy na rozluźnienie zagęszczonej warstwy, wykonanie analizy gleby i przygotowanie stanowiska. To ważne zwłaszcza po pracy ciężkiego sprzętu na wilgotnym polu.
Kukurydza jest możliwa po burakach, ale nie powinna być wybierana wyłącznie dlatego, że łatwo ją zasiać wiosną. Na zwięzłej glebie może mieć problem z korzeniami, a przy niedoborze potasu i magnezu szybko pokaże skutki wcześniejszego pobrania składników przez buraki.
Dobrym elementem zmianowania mogą być również groch, soja albo fasola. Rośliny bobowate pomagają zróżnicować płodozmian, ale wymagają dobrego odczynu i sprawnego odpływu wody. Na polu z wysokim ryzykiem zaskorupienia lub podmakania nie będą dobrym sposobem na „naprawienie” stanowiska.
Wiosną można rozważyć także jęczmień jary, pszenicę jarą, słonecznik lub ziemniaki. Ostateczny wybór powinien wynikać z całego planu gospodarstwa, a nie tylko z tego, co da się wysiać po późnym zbiorze buraków.
Poplon po burakach powinien chronić glebę, a nie zwiększać ryzyko chorób
Po zbiorze buraków nie zawsze uda się wysiać plon główny. W takiej sytuacji poplon może ograniczyć erozję, pobrać część składników i utrzymać aktywność biologiczną gleby. Najbezpieczniej dobierać go do tego, co ma pojawić się na polu w kolejnym roku.
Na stanowiskach bez wyraźnego problemu z mątwikiem można rozważyć mieszanki z facelią, owsem, wyką lub innymi gatunkami dobranymi do terminu siewu. Facelia jest często praktyczniejsza niż przypadkowa mieszanka krzyżowych, ponieważ nie należy do tej samej grupy co burak i nie powinna być traktowana jako żywiciel mątwika burakowego.
Gorczyca i rzodkiew oleista wymagają większej ostrożności. Odmiany antymątwikowe mogą być elementem strategii ograniczania populacji nicieni, ale trzeba sprawdzić ich rzeczywistą odporność oraz zalecenia dla konkretnego pola. Zwykła gorczyca wysiana bez planu może pogorszyć sytuację, jeśli w glebie występuje mątwik burakowy.
Jak przygotować stanowisko po zbiorze buraków
Pierwszym krokiem jest ocena wilgotności i zagęszczenia gleby. Jeżeli koła maszyn pozostawiły głębokie koleiny, nie należy wyrównywać ich wielokrotnymi przejazdami. Lepiej poczekać na właściwą wilgotność i wykonać jeden skuteczny zabieg uprawowy na odpowiednią głębokość.
Resztki liści i korzeni powinny zostać możliwie równomiernie rozprowadzone. Dobra uprawa pożniwna przyspiesza ich rozkład, ale zbyt intensywne rozdrabnianie i przesuszanie wierzchniej warstwy nie zawsze przynosi korzyść. Najważniejsze jest uzyskanie równego, stabilnego łoża siewnego, a nie liczba przejazdów agregatem.
Po burakach nie zakładałbym też automatycznie, że gleba nie wymaga nawożenia. Roślina pobiera dużo składników, szczególnie potasu, dlatego przed ustaleniem dawki warto wykonać analizę pH oraz zasobności w fosfor, potas i magnez. Nawożenie „na oko” jest szczególnie ryzykowne przy pszenicy, bo może podnieść koszty bez poprawy plonu.
Przeczytaj również: Sadzenie borówki amerykańskiej - jak zrobić to dobrze?
Sprawdź pozostałości herbicydów
Jeśli buraki były prowadzone w technologii z herbicydem z grupy ALS, trzeba sprawdzić etykietę środka i listę roślin następczych. Przykładowo po zastosowaniu CONVISO ONE zalecenia mogą różnić się dla pszenicy ozimej, kukurydzy, roślin jarych czy rzepaku. Nie wolno opierać się wyłącznie na doświadczeniu sąsiada, bo znaczenie mają dawka, termin zabiegu, pH gleby i przebieg pogody.
W razie wątpliwości bezpieczniej wybrać gatunek wyraźnie dopuszczony w etykiecie preparatu i wykonać zalecaną orkę. Pozostałości herbicydów mogą ujawnić się dopiero po wschodach rośliny następczej, kiedy możliwości naprawy sytuacji są już niewielkie.
Czego nie siać bez sprawdzenia całego zmianowania
Najgorszym pomysłem jest ponowne szybkie wejście w buraki na tym samym polu. Przyjmuje się, że przerwa powinna wynosić co najmniej trzy lata, a na słabszych stanowiskach lub przy nasilonych chorobach i szkodnikach jeszcze więcej. Taka rotacja ogranicza między innymi presję chwościka i mątwika.
Ostrożności wymaga także rzepak po burakach. Sam w sobie może być wartościową rośliną następczą, lecz rzepak i burak należą do gatunków, które mogą zwiększać populację mątwika burakowego. Jeśli na polu stwierdzono problem z nicieniem, lepiej nie podejmować decyzji bez wyniku analizy i konsultacji z doradcą.
Nie polecałbym również wieloletnich traw ani motylkowatych jako bezpośredniej, automatycznej odpowiedzi na każdy problem. Mogą być cenne w dłuższym zmianowaniu, ale często silnie pobierają wodę i pozostawiają dużo resztek. Po nich dobrze zaplanować zboże, a dopiero później wracać do buraka.
Termin zbioru podpowiada, którą drogę wybrać
- Przy wczesnym zbiorze i dobrze rozluźnionej glebie wybierz pszenicę ozimą lub pszenżyto.
- Przy późnym zbiorze rozważ żyto, przewódkę albo roślinę jarą zamiast siewu w nieprzygotowane podłoże.
- Gdy gleba jest mocno ugnieciona, wykorzystaj wiosnę na poprawę struktury i dopiero wtedy siej kukurydzę, soję lub inną roślinę jarą.
- Przy podejrzeniu mątwika burakowego ogranicz krzyżowe poplony i nie wybieraj rzepaku bez sprawdzenia sytuacji na polu.
- Po technologii z herbicydem ALS najpierw sprawdź następstwo roślin w etykiecie środka.
Najbardziej uniwersalnym rozwiązaniem po burakach pozostaje dobrze przygotowane zboże ozime, ale tylko wtedy, gdy pozwala na to termin i stan gleby. Jeżeli zbiór odbywał się w trudnych warunkach, rozsądna roślina jara albo poplon dopasowany do zmianowania może dać lepszy efekt niż pośpieszny siew pszenicy. W tej decyzji liczy się nie tylko plon najbliższej uprawy, lecz także to, czy pole będzie gotowe na kolejne buraki za kilka lat.
